Hoe kan het openbaar vervoer ook in de toekomst blijven groeien en verduurzamen, ondanks de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet? Om die vraag te beantwoorden, heeft de Vervoerregio Amsterdam opdracht gegeven voor het project Probleemanalyse Energiesysteem. Volgens projectleider Sander is het voor het eerst in de geschiedenis van GVB dat de stroomvoorziening niet vanzelfsprekend is. “Om dit probleem op te lossen, moeten we misschien wel heel andere wegen inslaan dan we gewend zijn. Dat maakt dit project voor mij extra uitdagend. Want ik vind het leuk om met nieuwe dingen bezig te zijn. Soms voel ik me net een ontdekkingsreiziger.” 

Net als veel andere grote bedrijven heeft ook GVB te maken met de gevolgen van netcongestie. “Bij ons zit het probleem vooral in de hoeveelheid stroom die onze metro’s en trams tegelijk mogen afnemen volgens het contract met netbeheerder Liander”, legt Sander uit. “Op drukke momenten – bijvoorbeeld als onze trams aan het begin van de dienstregeling allemaal tegelijk de remise verlaten – verbruiken we meer stroom dan volgens het contract is toegestaan. Liander heeft ons daar al meerdere keren op aangesproken.” 

Aan-uitschakelaar

Op dit moment is het ergste wat er kan gebeuren dat GVB een boete van Liander krijgt. Maar door nieuwe regelgeving gaat dat op termijn veranderen. Sander: “Netbeheerders krijgen dan de mogelijkheid om een soort ‘aan-uitschakelaar’ op de stroomvoorziening te zetten. Als we dan te veel stroom verbruiken, zet Liander die schakelaar om. Het wordt daardoor heel moeilijk om metro’s vaker of via andere routes te laten rijden. En voor trams wordt het rijden van omleidingsroutes ook lastig. Want dit kost allemaal extra stroom. Daarom is dit project opgezet. Samen met ingenieursbureau Arcadis brengen we in kaart op welke momenten we te veel stroom afnemen en of daar patronen in zitten. Zodra we dat weten, kunnen we nadenken over manieren om die piekbelasting op korte termijn te voorkomen.” 

Binnen het project wordt ook gekeken naar de lange termijn. “GVB moet ook in 2050 goed en duurzaam openbaar vervoer blijven bieden”, vervolgt Sander. “Dit betekent onder andere dat er meer trams en metro’s moeten gaan rijden om de groeiende aantallen inwoners en bezoekers te kunnen vervoeren. En omdat onze bussen en veren straks ook allemaal elektrisch worden, verwachten we dat onze stroombehoefte in de toekomst alleen maar groter wordt. Het is belangrijk om daar nu al een goed beeld van te krijgen, zodat we kunnen nadenken over oplossingen. Het is slim om dit beeld ook te delen met Liander. Dan kunnen zij bij de aanpassing van het stroomnet rekening houden met onze stroombehoefte.”  

Onderzoeksresultaten bespreken

Sander leidt het project met zijn collega Erik. “Hij heeft de aanbesteding voor het zoeken naar een geschikt ingenieursbureau opgezet en begeleid. Daarnaast hebben we samen een projectteam geformeerd. Dit bestaat uit ons als projectleiders, een programmamanager, een vertegenwoordiger van de Vervoersregio Amsterdam, een ingenieursteam van Arcadis en 4 installatieverantwoordelijken – dat zijn de mensen die verantwoordelijk zijn voor de stroominstallaties van GVB. We werken nauw samen en komen regelmatig bij elkaar om de onderzoeksresultaten van Arcadis te bespreken.” 

Het project is inmiddels goed op stoom. “We zijn lekker op elkaar ingespeeld en werken op een prettige manier samen. Daar ben ik heel trots op. Als alles volgens plan verloopt, wordt de probleemanalyse eind 2026 afgerond. Naar verwachting neemt de Vervoerregio Amsterdam in maart 2027 een besluit over de oplossingsrichtingen. Voor de uitwerking daarvan wordt een nieuw project opgestart, dat ik mag gaan leiden. Daar kijk ik nu al naar uit.”